Lang niet iedereen is akkoord dat elfen uitvindsels zijn. Wanneer het noteren van de orale verhalen over elfengeloof en het zien van elfen werden te boek gesteld, bevatte een wereld van verbeelding het oog van schrijvers en kunstenaars. Het elfenvolk bleek algauw eerder symbolische allegorie te zijn voor de verbeelding. Tegenwoordig zijn elfen meer decoratief dan monsterlijk. In de loop der eeuwen zijn er diverse theorieën ontwikkeld waarom mensen elfen zien.

• Zo is er de theorie dat elfen, door hun kleine gestalte een soort pygmeeën zijn. Het elfenvolk zou een volksherinnering zijn aan de Mongoliërs, wonend op Britannië en in delen van het vastenland, maar uitgestorven of verdreven door de Kelten.
• Modernere theorieën vertellen dat ze net als UFO’s van een andere ‘astrale of buitenaardse wereld’ komen. De mens bevat echter geen communicatiesysteem om met hen constant in contact te treden.
• Elfen zouden ook de zielen van dode geesten kunnen zijn, wachtend om terug te keren in een nieuw lichaam of een ander lichaam te bezitten.
• De mythologische stelling is dat elfen de geesten van het volk van Dana of oude goden
• Volgens de theorie van de druïden/sjamanen zou het elfenvolk uit druïdenrituelen zijn ontsproten.
• De animistische verklaring is dat het elfenvolk, overblijfselen zijn van heidens geloof in natuurgeesten.
• De psychologische theorie is dat het elfenvolk een fenomeen is, een verschijning van de imaginaire wereld. Door het geloven in elementalen kunnen we dus visualiseren. De tweede woordbetekenis van elementalen is dan ook verschijnselen van ideoplastische aard. Mensen vormen beelden en nemen deze waar. Kinderen en dieren zijn vaak gevoeliger aan deze waarnemingen. Het kind heeft geen besef van wat fantasie en realiteit is. Deze twee zaken zijn verweven met elkaar tot één geheel. Hoe ouder men wordt, hoe meer men het imaginaire beeld wegdrukt via de onderverdeling: echt – niet echt. Het afnemen van de imaginaire beeldvorming heet eidetische reductie. Dieren weigeren soms in een bepaalde hoek te gaan zitten, of achtervolgen een ingebeeld gevaar. Bij dieren is eidetische waarneming blijvend, omdat dieren immers geen taal hebben. Via de theorie van de fenomenologie van de waarneming (Merleau-Ponty, Heidegger) kan je heel veel fantastische verschijnselen verklaren.

Animisme

Animisme is het geloof in de anima, de levensgeest of bezielde geest. Ruimer gezien is elke godsdienst waarbij men in engelen, goden, demonen of andere mythische wezens gelooft, animistisch. Er zijn dus weinig religies die niet animistisch zijn. Maar we definiëren animisme vaak als een geloof die we aantreffen bij traditionele religies, waarbij alle vegetatie bezield is door elementaire geesten die zich wijden aan vruchtbaarheid en groei.
Animisme is echter géén bijgeloof, maar een volksgeloof en beginsel van bijna alle religies, niet uitsluitend toebehorend aan etnische gemeenschappen zoals bij Afrikanen of Indianen.
Wanneer we in de natuur kijken kunnen we uit sommige vormen figuren afleiden. De natuur is een onuitputtelijke inspiratiebron voor diverse kunstenaars. Iedereen heeft vast en zeker al eens in wolken figuren geprobeerd te ontdekken. Een voorbeeld van hedendaagse bezielde beeldende kunst is het werk van Andy Goldsworthy. Deze land-art kunstenaar verheft de natuurlijke elementen in hun omgeving tot een kunstvorm, en laat de omgeving het kunstwerk terug afbreken. Vanuit het niets, maakt men iets, dat terug opgaat in het niets. Het is de essentie van alles wat op deze wereld leeft.