Fairies

Het Engelse fairy is verwant aan het Franse fée. “Des fées” werden geïntroduceerd door Charles Perrault zijn sprookjes als Cendrillon (Assepoester) en La Belle au bois dormant (De Schone Slaapster). Deze sprookjes werden verzamelt door Perrault in het boek “Contes de ma mère l’Oye”, verhalen van Moeder de Gans. 1697. in Bretagne heb je ook 22m lange en 4,5m brede gang van los op elkaar gestapelde rotsblokken die ze de La Roche aux Fées noemen. In de sprookjes van Perrault komen meestak drie toverfeeën voor, die drie wensen vervullen. Het woord zou komen van het Latijnse ‘fatae’, wat lot of noodlot betekent. De schikgodinnen (in de Griekse mythe van de Moiren, bij de Romeinen de Parcen en Germanen de Nornen), waren bovennatuurlijke vrouwen die wiegen van pasgeborenen opzochten
Het woord werd als zelfstandig naamwoord en bijvoeglijk naamwoord gebruikt, om betoverd (fay-erie) aan te duiden. Ze beschikten over de gave van illusie. Het Engelse fairy en oudere faery, hebben meerdere betekenissen dan het Nederlandse fee. Fairies zijn naast toverfeeën ook volgens bepaalde mythen slangengodinnen, later na WOII is faery een roepnaam voor meisjes van plezier, sullige mannetjes en homoseksuelen. Fairyland vertalen wij meestal als elfenland, en fairytales als sprookjes. Om niet dubbelzinnig te zijn gebruik je in het Engels best de term, ‘elf’ en ‘elves’ om elfen aan te duiden. Het oudengelse oelf en ulf komt eveneens van het Latijnse albus, wat wit wil zeggen. In Schotland zal men het over elves hebben, als de Engelsen over fairies spreken. In Vlaanderen stond alf ook voor een zot of onnozele, en in Duitsland stond elbisch voor ontoerekeningsvatbaar. Je zou voor minder verward zijn. Als we over fairies spreken in het Nederlands vertalen we het beter als elfen en feeën.

Witte Wieven

Eind 19e eeuw werden de Witte Wieven in Nederland en Vlaanderen in verband gebracht met natuurwezens en noemde men ze ook Alvinnen (witte spoken), of feeën of nimfen (soort fee dat door zwangere vrouwen wordt waargenomen). De Witte Wieven worden in andere landen, zoals Frankrijk (‘Dames Blanches’), Engeland en Ierland (‘White Ladies’ of Sidhe) in verband gebracht met het volk van Dana en de godin van de onderwereld. Zij was de ‘godin van leven en dood’ en de heerseres van het dodenrijk. In Duitsland en Scandinavië heette deze godin Holle of Holda. Een moderne overblijfsel van deze oude godin is het sprookje van Vrouw Holle.
Het witte wief is in de Nederlandse fantastische literatuur dominant aanwezig. Diegene die hen niet wil kwetsen, refereert tot hen best als witte vrouwen. Witte wieven zouden bij hunebedden, oud grafplaatsen, wonen en zijn kwaadaardig. Soms horen mensen kindergeschrei uit hun holen en gebuurte komen. Witte wieven zijn de Nederlandse varianten van de Ierse sidhe (het volk van Dana), maar bij ons zijn ze kwaadaardiger. De wieven lokten met demonische gezang, of harpmuziek kraamvrouwen en ongedoopte baby’s. Ze zijn meestal met z’n drieën, in witte gewaden met groene uilenogen. Ze wonen nabij hunebedden, begraafplaatsen zoals we in Noord-Nederland, Wallonië en Bretagne aantreffen. Het meest hedendaagse dat gepubliceerd werd over witte wieven is het beeldverhaal van Suske en Wiske, “het witte wief”.

Elfen dans

‘s Avonds in de maneschijn
dansen elfen , licht en fijn
op hun blanke voetjes;
boven ”t zilvergroen der wei
zingt hun zuivere melodij
vredig zacht en zoetjes.

Als de bloemen, sluimerloom
wiegt heur liedeke in de droom,
alle halmen nijgen,
alle bomen gaan ter rust,
door heur zang in slaap gesust,
zelfs de popels zwijgen.

Stil in ‘t wazig dromenland,
slapend eendjes, langs de kant,
tussen ‘t gras gedoken;
ook de kinderen sluim’ren zacht,
dromen heel de lichte nacht
wonderschonen sproken..

A.J.v.d.Kraan

In schotland op de grens tussen Lowlands en Highlands, ligt het stadje Aberfoyle, met in de omgeving Doon-hill, Elfenland.

In 1691 schreef dominee Robert Kirk het boek “The secret common-wealth of elves, Fauns and Fairies”, een betoog over en een verdediging van het geloof in elfen en andere natuurgeesten.De dominee werd in mei 1692 dood aangetroffen op de Doon-hill, volgens de bevolking waren de elfen boos op hem geworden omdat hij zich teveel met hun zaken bemoeid had en hun geheimen aan de grote klok had gehangen.

Dit elfengeloof leeft hier nog steeds voort. Op de top van Doon-hill staat een eenzame pijnboom en aan de laagste takken hangen veel smalle linten, beschreven met wensen, dankbetuigingen en groeten aan de elfjes. Volgens de locale traditie zou in deze boom de ziel van Dominee Robert Kirk huizen.

Elfen in IJsland

De stad Hafnarfjordur, ten westen van Reykjavik (ijsland), staat bekent als elfenstad. Velen veronderstellen dat de lava in en rondom de stad vol leven is. Al heel lang geloofd men dat er in deze rotsen elfen, dwergen en andere verborgen wezens wonen die gemeenschappelijk met de mensen in vrede leven.
Velen zijn er van overtuigd een vrouw, gekleed in het wit met een zilveren centuur, gezien of gevoeld te hebben. Zij zou in het elfenkasteel Hamorin wonen, dat staat op de rotsachtige heuvel, die boven de stad uitsteekt.
Een vrouw, die daar lang in de buurt woonde, droomde dat zij in het kasteel uitgenodigd werd. Zij werd daar door de in het wit gekleede vrouw rondgeleid door de prachtige zalen van het kasteel. Tijdens de rondgang door deze ruimten zag ze eigenaardige en kleurrijk geklede wezens die voor de elfenvrouw bogen. Deze droom duidt erop dat er elfen van het koninklijke geslacht wonen.
Image Er zijn voorbeelden dat er in ijsland straten omgelegd zijn omdat daar steeds ongelukken gebeurden waarvan men geloofde dat zij het werk waren van de onzichtbare wezens, die tegen de ligging van die straat waren. In Hafnarfjordur wordt de merkagata smaller, daar waar de elfenrots uitsteekt tot aan de straat.
Er bestaat zelfs een stadsplan van de verborgen wereld van Harnerflordur, waarop de woongebieden van de onzichtbare wezens vermeld staan. Dit stadsplan werd met aanwijzingen van de zieneres “Erla Stafansdotti’” gerealiseerd. Hierop staat geschreven; “Hafnarfjordur is de stad van de mensen en de verborgen wezens. Als men de verborgen wezens waarneemt die in ieders voortuin vertoeven, wordt de lava op een bijzondere manier levendig”.