• Sabine Lang: Two-Spirit People, University of Illinois Press, 1997
• Stephen O.Murray: Boy-Wives and Female Husbands, studies of African homosexualities, MacMillan, 1998
• Walter L.Williams: The Spirit and the Flesh, Beacon Press, 1986
• Will Roscoe: Living the Spirit: a Gay American Indian Anthology, St Martin’s Press, 1988
  
• Will Roscoe: The Zuni Man-Women, University of New Mexico Press, 1991

Door de invloed van het Westen en het standpunt van homoseksualiteit ten opzichte van de maatschappij, is men de Two-Spirit people gaan verdringen.

Sommige van deze mensen wonen nu in steden, waar ze in communie samenkomen. Af en toe keren ze terug naar hun reservaat, waar ze hun ‘homoseksueel karakter’ moeten onderdrukken. Door het Westers concept zijn ze hun identiteit en roots verloren. Ze noemen zichzelf vaak Native American Gay of Lesbian. Hun individuele zoektocht naar hun identiteit verloopt danheel complex. Two-Spirit people worden zowel gediscrimineerd door de blanken als hun eigen volk.
In de steden ziet men dat Native American Gay en Lesbians vaak te kampen hebben met drank- en drugsproblemen. Sinds 1987 houden Native American Gay and Lebians rituelen, zweethutten en ceremonies.

Te boek gesteld

Native American Gay en Lesbians vervangen vaak de term Two-Spirit door “gay” en gaan opzoek binnen het homomilieu naar een partner. Het zijn deze mensen, die samen met blanke antropologen de gendergeschiedenis van de Indianen te boek stellen. Op die wijze proberen ze opnieuw respect te krijgen voor hun ware identiteit.
Er is onderzoek gedaan naar de klederdrachten en handelingen. Daarover trof men vooral rituele rokken en sierraden, foto’s, tekeningen, verhalen van vrouw-zijnde-mannen die weven, en man-zijnde-vrouwen die jagen.
De vrouw-zijnde-man Two-Spirit heeft vaak een sjamanistische taak, maar ook niet altijd en overal. Sjamanen wekken via trommels een trance op, waardoor ze reizen maken in parallel liggende werelden. Daar maken ze met dieren, een allegorie voor mensenkarakters, reizen waarin ze de toekomst en het verleden kunnen ‘raadplegen’. De Two-Spirit weet zowel het mannelijke als vrouwelijke pad te bewandelen, dat is wat zo uniek is aan hen.

Transgenders, het derde geslacht ?

Op gebied van seksuele betrekkingen zijn er vele uitzonderingen, maar over het algemeen is homoseksueel contact niet toegestaan. Dat wil zeggen; twee Two-Spirit of twee gewone mannen / vrouwen mogen geen seks hebben. Dat zou een vloek zijn voor de gemeenschap.
De antropologen spreken daarom liever van een ‘derde’ gender hebt, naast het mannelijke en het vrouwelijke namelijk de transgender.

Slechts bij een paar stammen leven er nog Two-Spirit mensen. En dit is vooral doordat oudere Indianen nog in leven zijn en de traditie en respect voor de Two-Spirit over leveren. Door de geschiedenis te boek stellen, kan men de Native transgender opnieuw een plaats geven binnen de gemeenschap.

* Transgender: overkoepelende term voor individuen met een gender identiteit of expressie die niet overeenkomt met zijn/haar biologisch geslacht, bepaald bij de geboorte.

Meer informatie over de Two-Spirit Traditie

Het is een moeilijke opgave om iets te vertalen over de Two-Spirit. Het is zeer gebonden aan de Engelstalige terminologie, de termen zijn gekozen door antropologen en andere wetenschappers. De termen worden op hun beurt, niet door de Indianen zelf gebruikt. Dus ook de term “Two-Spirit” is relatief.

Wat zijn Two-Spirit People?

Vroeger gebruikten wetenschappers de term “berdache” voor ‘homoseksuele’ indianen aan te duiden. Het is een Arabisch woord voor ‘gigolo’. Sinds 1990 gebruikt men de term Two Spirit, die het denigererende ‘berdache’ vervangt. Two-Spirit people zijn transgender mensen. Kort en simplistisch gezegd zijn het mensen, die biologisch man zijn, maar geestelijk vrouw en vrouwelijke taken hebben, en vrouwelijke kledij dragen. Ze zijn geen travestiet of transseksueel*. Ze zijn een man die geestelijk vrouw zijn, en hebben heteroseksueel lichamelijk contact met mannen.

Dit alles geldt ook voor biologische vrouwen, die geestelijk man zijn. Voor hen gebruikt men nog steeds de term ‘Amazones’. Die term komt van Griekse antropologische studies. Amazones zijn vrouwelijke krijgers, vaak met wrede bedoelingen tegenover mannen.
Amazones zijn bij Indiaanse vrouwen die bij gebrek aan mannen, zelf een mannentaak zijn gaan aanmeten; waarbij de geest van het mannelijke hun lichaam over nam. Biologisch gezien blijven ze wel vrouw, en binden ze hun borsten op, omdat bij jagen dat onpraktisch is. Ze hebben net als hun vrouwelijke collega’s, ook heteroseksueel contact.

De verwarring ligt vooral in de westerse definitie van “gay”, wat we ook niet meteen als “homo” moeten vertalen. Net zoals je “gender” onvertaald moet laten, omdat het Nederlands geen geschikt woord heeft die de volledige lading dekt. De Indianen kwamen in contact met de Westerse definities, en homoseksualiteit werd volgens die visie niet getolereerd.

Terminologie

Antropologen hebben er een volledige terminologiekwestie van gemaakt, beetje jammer natuurlijk om hen in een vakje te duwen. Want de wetten veranderen van de ene etnische gemeenschap op de andere. De mensen hebben een eigen benaming in hun Native language (oorspronkelijke taal) voor de Two-Spirit aan te duiden. Bij de ene gemeenschap heten ze winkté, bij de ander nadléeh, enzo voort.
Sue-Ellen Jacobs, Will Roscoe en Sabine Lang hebben samen met Amerikaanse en Duitse collega’s er een boek aan gewijd. Dit artikel geeft een kort overzichtje van de complexiteit.

Toverdokters

In sommige etnische gemeenschappen, waar ouderen of wijzen zijn, mag de Two-Spirit zijn vrije gang gaan. Maar door de westerse invloed is bij de meeste gemeenschap tegenwoordig een afkeer. Ze zien hen namelijk als homoseksuelen, volgens de Westerse definitie.
De zogenaamde Two-Spirit hebben al altijd onder de indianen geleefd. Vroeger en nu nog op sommige plaatsen, vervullen ze een belangrijke spirituele functie. Ze kunnen namelijk tussen de werelden van het vrouwelijke en mannelijke zich begeven. Dat klinkt op hun beurt als pöezie in de oren van Amerikaanse spiritueel geëngageerde homo’s. In bepaalde gemeenschappen zie je dat de Two-Spirit vaak als heler, helper en genezer optreedt. Een beetje vergelijkbaar met de Afrikaanse toverdokter, medicijnman of Siberische sjamaan. Two-spirits die magische rituelen bedrijven, zijn in de minderheid.