Posts Tagged ‘volkskunde’
Geplaatst in Spirituele bomen op 12/16/2008 02:30 am
Over de twaalf miljoen mensen, die samen de Yoruba vormen, in zuidwest Nigeria moet zeker iets gezegd worden. Ze hebben een uitgebreid pantheon van goden onder leiding van de scheppingsgod Olodumare. Daarnaast heb je de donder- en bliksemgod Shango die vaak met dubbele bijl is afgebeeld. Eshu; boodschapper en scherm, Ogun; god van oorlog, medicijn en ijzer, Ifa;diviniteit en wijsheid, orde, orakel en almachtigheid en tenslotte de tweelinggodheid Ibeji. Deze laatste brengt is voorgesteld als kinderen in een gedaante van volwassenen. Alle goden samen heet men orisha. De Yoruba heeft een eigen orakeltechniek met beenderen en talrijke maskervoorstellingen van goden, krijgers, voorouders en cultuurhelden. Een van de godinnen is Oya die manifesteert in een berg, rivier, aardbeving, dier of een eigenschap van de mens. Ze staat voor het gesproken woord en heeft destructieve én opbouwende eigenschappen. Ze brengt gerechtigheid, geboorte en dood. Waar kwaad heerst is Oya, ze is de wervelwind die bomen en bladeren uitrukt, ze is de wijze met de dood op haar schouders en het leven in zich.
De orakelcultus van de Yoruba vergt een studie afzonderlijk. Eveneens geldt dit voor de dodencultus en voodoo praktijk van de Zulu in Zuidoost Afrika.
In de Afrikaanse mythen en legenden tracht men het ontstaan van de sterren, zon en maan te verklaren. De koning van het woud, zou in een hut nabij een Iroko boom wonen. Hij vergat een offer te brengen aan de goden. De boom viel bijna op zijn hut neer, mocht Obatala, de zoon van de hemelgod Olodumare, er niet zijn tussengekomen. Hij veranderde de boom in goud en riep een smid die er een boot van zou maken, deze zou vertrekken van de evenaar waar hij schittert. In de Afrikaanse gemeenschap zijn mannen die smid zijn vaak de magiërs van het dorp. Olodumare spelde een platte schijf aan de hemel vast en gaf deze een duwtje zodat hij draaide, soms zien we zijn voorkant, driekwart, zijkant, achterkant aan de hemel; jawel, het is de maan.
De Yoruba heeft een scheppingsverhaal over hoe de bomen op aarde zijn gekomen. Het verhaal luidt als volgt…
Olodumare, de hemelgod (wat ‘Opperwezen’ wil zeggen). Hij heeft twee zonen die hij naar de aarde zond, een planeet die uitsluitend uit water bestond. De zonen gooiden eerst een palmboom (borassus) in het water, die zo snel groeit dat als de twee zonen, Obatala en Oduduwa de aarde naderen, ze aan zijn takken konden vasthouden. Van hun vader, de hemelgod, kregen ze een tas, een kameleon en een haan mee. Obatala brouwde een wijn van de boomvruchten, die hem in een diepe slaap bracht. Oduduwa nam daarom het helft in eigen handen, ging naar de wortels van de boom en opende er de tas die met wit zand gevuld was. Heel voorzichtig, want zo is de kameleon, probeerde de kameleon op het zand te staan. Toen Oduduwa zag dat het zijn gewicht kon dragen, ging hijzelf op het zand staan. Hij keek opnieuw in de tas en haalde er een kluit aarde uit. De haan rende erop af en begon in de wilde weg in de kluit te pikken, zodat er overal stukjes aarde lagen, in de vorm zoals de aarde er vandaag uitziet. De hemelgod Olodumare was zo trots op zijn zoon Oduduwa, dat hij Aje, een hemelgodin (wat voorspoed betekent), als beloning naar de aarde zond. Oduduwa is de eerste koning geworden van de Yoruba, en Nigeria heeft vandaag een heleboel koningen die van hem afstammen.
Met een wichelroede kan je ertsen, waterbronnen en ondergrondse schatten ontdekken. Het is een Y-vormige tak gesneden van de hazelaar of wilg. Wichelroedes worden bij voorkeur gemaakt op 24 juni, dat is St-.Jan’s nacht, of bij nieuwe maan als de sappen van de boom het minst aangetrokken zijn door het magnetisme van de maan. Je moet “toestemming” vragen aan de boom alvorens de tak met je magische mes af te snijden, je zegt:
“Hoor mij lieve boom des levens. Ik snij u af, lieve roede, opdat gij mij zou zeggen; wat ik u vragen wil. Ik zal u niet aanroeren
totdat ge de waarheid laat horen.”
Wichelen doe je als volgt: je neemt beide einden van de Y-tak in de handen en houd het verbindingsstuk naar boven gericht, wanneer hij naar beneden slaat sta je boven een waterbron of ader van erts. Een andere boom die op st-.Jan in bloei staat is de notenboom, ook wel “heksenboom” genoemd in de volksmond. Wichelroedes zouden ook heksen verbannen en dieven en moordenaars opsporen, maar laten we dat toch maar als fictie beschouwen.
Op de avond van Beltain plaatsen jongens anoniem takken in de tuin van meisjes. Als deze de volgende morgen opstonden konden ze er het volgende uit aflezen:
- Den is een liefdesverklaring
- Berk betekent dat iemand je aardig vind
- Kers staat voor je wisselvalligheid
- Hagedoorn voor je stekeligheid
- Riet voor je hoerigheid
In het volksgebruik vellen vrijgezellen een meiboom, ontdoen het van takken , en richten het naast de kerk op. De boom is teken van vruchtbaarheid en blijft daar één maand lang staan. In de loop van de 18e Eeuw verdween de meiboom uit de stadskern, naar het platteland. Sommige bomen krijgen rond de voorjaarswende voor de tweede maal knoppen of blaadjes, we noemen dit verschijnsel de verhuismei.
In Engeland viert men op 29 mei, Oak Apple Day. Op deze dag versierd men de eiken. Jack in the Green is de centrale figuur. Dit is een persoon in een met eikenbladeren versierde korf. De persoon in de korf stelt het nieuwe leven voor.
Boom des levens
In de Oud-IJslandse liederen van de Edda, verbindt de es Yggdrasil drie werelden; aarde, hemel en onderrijk. Aan de top van de boom staat Odin (=Wodan). De levensboom is beschermt door de Normen (de drie schikgodinnen) aan de voet wonend. De Joden kennen soortgelijke boom als de Thora, in het Boeddhisme en in India aanziet men een vijgenboom als de levensboom, bij de Kelten was dat vermoedelijk de eik en in de Islam de olijf.
De Galliërs aanzagen de boom waar de maretak op groeide (meestal een eik) als heilig. De betekenis van het woord druïde komt van “drus” was oude eik of “wijsheid van de eik” wil zeggen.
In Griekenland heeft men de verhalen over de Dryaden, geesten van de eik. Deze groeiden en stierven met de boom mee, elke tak die afviel was een verwonding aan de boomnimf. De Kelten richtte hun altaar op in een open plek omringd met bomen. Zo’n bomenheiligdom noemt met ‘nemeton’.
Aan een eikenboom worden vaak ex-voto’s gehangen. Dit zijn botjes, hartjes, lapjes en sjaaltjes als gelofte- en beloftegiften. In de volksmond spreekt men over een lapjesboom. De boom zou genezende krachten hebben, want vele traditionele religies geloven dat de Goden in de bomen wonen. Op het hout gingen mensen kloppen om zaken in hun mensen leven te bekomen. Als mensen onzeker zijn over het resultaat van hun daden, hoor je soms zeggen: “Hou het hout vast!”.
Liefdesboom
Herodotus beschrijft in 5e Eeuw v.o.t. dat de lindebast bij voorspellingsriten gebruikt werd bij de Skytische Germanen. Ontmoetingen onder lindekomen zijn vaak voorkomend in sprookjes. Linde is de boom van Freya, godin van de liefde en biedt een bescherming voor zijn bewoners. Er werd vaak gedanst om een lindeboom als vreugde. De Grieken aanzagen de linde dan weer als een orakelboom.
Bij de Keltische mythologieën is de liefdesboom de appel, en in het volksgebruik heeft men tal van technieken om je liefde te weten te komen via het schillen van appels. Jongens zwierden een appel aan een touw rond, de eerste die viel ging het snelst trouwen, de laatste appel van die viel bleef vrijgezel.
Een appel schillen in één keer, om ze dan achter de linkerschouder te gooien zou ervoor moeten zorgden dat de eerste letter van je man tevoorschijn komt. Een appel in één keer schillen voor een spiegel zou ervoor moeten zorgden dat je geliefde zich in de spiegel manifesteert.
